लिखित कथाहरु

कर्णालीमा एक्सरे विग्रिदा ...

कुरा २०७२ चैत्र २० गतेको हो । मुगु जिल्लाको रुवा गाविस. वडा नं. ३ की २६ वर्षीय मनमायाँ वुढा नजिकैको जंगलमा घाँस काट्न रुखमा चढिछन् । तर खुट्टाले भर नदिएपछि भुइमा वजारिइछिन् । केही घण्टापछि उनको होस त आयो तर उपचारको लागि गुहार माग्न नजिकै कोही थिएन ।साँझसम्म पनि मनमाँया घर नफर्के पछि उनका श्रीमान् गणेश वुढा उनको खोजखवरीमा निस्किए । साँझको ७ वजे तिर उनका श्रीमान्ले उनलाई नजिकैको जंगलमा इन्तु न चिन्तु अवस्थामा भेटे । अघिसम्म श्रीमतीको खोजीमा मात्र भौतारिएका उनलाई अव श्रीमती वचाउने जिम्मा समेत थपियो ।जस्तो सुकै आपत्कालिन केस भएपनि काठमाण्डौ ल्याएर उपचार गर्नु मुगुवासीको लागि फलामको...

सपना देखियो, पुरा भयो

जहाँ इच्छा त्यहाँ उपाय भने झै मैले आफ्नै नेतृत्वमा हर्नामाडी स्वास्थ्य चौकीमा स्वास्थ्य सेवामा आमुल परिवर्तन गर्न समक्ष भएकोमा आज खुसीले गदगद त छँदैछु सेवा निरन्तरताको लागि सृजनशील तरिकाले नयाँ योजनामा अग्रसर पनि छु ।२०६१ साल माघको पहिलो साता हर्नामाडी स्वास्थ्य चौकी मकवानपुरमा हाजिर हुँदा एउटा कोठालाई काठको फल्याकले पार्टेसन गरेर अन्य संस्था जस्तै कच्ची र सानो भवनबाट सामान्य तर नियमित रुपमा गुज्रिरहेको स्वास्थ्य चौकी आजसम्म आइपुग्दा हरेक कोणबाट सुविधा सम्पन्न भवनमा जिल्लाकै उच्च प्रगति हासिल गर्ने नमुना स्वास्थ्य चौकीको नेतृत्व मात्र गरिरहेको छैन यस बीचमा २ पटक स्थानी...

त्यो दिनको सम्झना

त्यस दिन मेरो इभिनिङ्ग ड्युटी थियो । करीव ३ बजे तिर एक जना बिरामी इमरजेन्सीमा आउनु भयो । बिरामीको आफन्त थिएन । गलेश्वर वृद्धाश्रममा बस्ने बेसहारा भएकोले एकजना सहयोगीले अस्पतालसम्म ल्याउनु भएको रहेछ ।बिरामी अस्पताल आउनुको कारण गोडाको घाउ उपचार गर्नु थियो । मेडिकल भाषामा गोडामा भएको त्यो घाउलाई Neglected wound भनिन्छ । सो घाउले यति दुर्गन्ध फैलाएको थियो कि अरु भर्ना भएका बिरामीहरुले नाक थुनेर बसेका थिए । उनीहरुले यस्तो बिरामी भर्ना नगर्नु अरुलाई असर भयो भन्न थाले । बिरामीको अवस्था ज्यादै नाजुक थियो । हिडडुल गर्न नसक्ने र सरसफाईको अवस्था पनि दयनीय थियो । घाउ सडेर पिप बगेको थियो, दुर्गन्धित ...

सरकारी जागीरको पहिलो बर्ष - कटारी अस्पताल

२०७३ फागुण २० गते कटारी अस्पतालमा हाजिरी गरेको दिन मेरो जन्म दिन भएकोले पनि मेरो लागि विशेष थियो । अस्पतालको संरचना हेर्दा म दंग थिए । अपग्रेड भएको प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र यत्रो ठूलो संरचना देख्दा अचम्म पनि लाग्यो र सरकारले स्वास्थ्य क्षेत्रमा गरेको लगानी प्रति सम्मान पनि आयो । भवन बनेको ६ बर्ष भइसकेको रहेछ र अझ केही काम बाँकी रहेकोले अस्पतालको भवन हस्तान्तरण हुन सकेको थिएन । आकस्मिक कक्ष चाँही भवनको भुईतल्लामा अस्थायी रुपमा संचालनमा थियो ।एकमात्र डाक्टर र अन्य स्थायी दरवन्दी खाली भएर होला अस्पतालमा दैनिक १५०–२०० विरामी ओपिडीमा आएपनि सन्तोषजनक सुविधा र उपचारबाट वंचित थिए...

Saving the Saviors Life

I am working at Patan PHCC Baitadi since last 10 month as a medical officer. Before being selected by Public Service Commission, I was doing my MD residency in Anesthesiology and Critical Care for near about 6 months at Bir hospital Kathmandu. My inner interest to serve remote part of country drives me to quit residency and made my journey towards Baitadi, far western part of Nepal.2017/09/13 at 8:30 am, I was attending a program at DHO Baitadi during which heard the news of RTA (bus hit the back side of jeep) at Dehimandu, 10 km away from district hospital. Immediately rushed to emergency where injured cases were just arrived. Immediate management has been started. In the mean time I got information that one of the serious case was our ANM sister (Tika Dhakal) who was working on health post at Dehimandu and was on the way to DHO Baitadi for training.She got sustained injury over head and right arm and was unresponsive since she met accident. On examination her GCS was 7/15 (E1V3M3). Blood pressure, pulse respiratory rate, O2 saturation was within normal limit. Rt pupil was dilated (4mm) and left pupil was constricted (1mm) and both were reactive to light. B/L plantar was up going. 2 episodes of focal seizure at left leg was noticed during examination.Local examination of Rt arm shows swelling and deformity with intact DNVS suggesting fracture Rt humerus. She was kept in left lateral position with oxygen supplementation, iv NS drip was started, Foley’s catheterization was done. Inj. midazolam 2 mg iv stat and was repea...

हृदयघात भएको विरामीको उपचार

केही दिन अघि करीव ६१ बर्षको एकजना पुरुष ३ घण्टा अघिदेखि छातीको बायाँ भाग दुखेको समस्या लिएर अस्पताल आउनुभयो । उहाँको नियमित रुपमा चुरोट सेवन गर्ने बानी रहेछ र लगभग तीन महिना देखि विहानीपख चुरोट खाँदा बायाँ छाती हल्का दुख्ने गरेको रहेछ । तर त्यस दिन भने अत्यधिक दुखेको र बायाँ पाखुरादेखि कुमसम्म दुखेको भएर अस्पताल आईपुग्नु भएको रहेछ । हामीले उहाँको तुरुन्तै ECG ग-यौं जसबाट उहाँलाई हृदयघात (Myocardial Infarction) भएको देखियो । यो अत्यन्तै जटिल अवस्था हो । त्यसैले हामीले तत्कालै Tab Aspirin 300 mg, Tab Isodril 5 mg तथा दुखाई कम गर्न Inj. Morphine दियौं । यो अवस्थामा मुटुको रक्तनलीमा जमेको रगतलाई फुटाईएन र रक्तनली खुलाईएन अर्थात् Thr...

यथाशक्य रोगको उचित पहिचान र त्यसको निदान

२०७३ साल बैशाख २७ गते सोमबारको दिन मौसम बाहिर जति शान्त थियो, त्यति नै अस्तव्यस्त थियो उप–क्षेत्रीय अस्पताल, डडेलधुरा । भित्र बाहिर गरिरहेका बिरामीहरुको बाक्लो चहलपहलले गर्मी याम शुरु भएको प्रष्ट संकेत गरिरहेको थियो । नियमित जसो दिउँसोको ३ बजे ओ.पी.डी. मा बिरामीहरुको जाँच सकेर आकस्मिक कक्ष (त्यसदिन ड्युटी पनि आफ्नै भएकोले) तिर गए । सानो कोठामा जसो तसो राखिएका ५ वटा शैया छन् । देब्रे पट्टिको ४ नम्बर बेडमा पल्टिरहेकी एउटी छट्पटाइरहेकी महिला छिन । उनको दाहिने हातमा गुलाबी रंगको क्यानुला र झुन्डिरहेको सलाइनको बोतल छ । मेरो नजर ति महिला माथि पर्छ । करिब २०–२२ वर्षकि विवाहित झैँ लाग्न...

जीवनको पहिलो पोष्टिङ्गको दौरानमा सिकेको पाठ

काठमाडौं लगायतका अन्य सुविधा सम्पन्न अस्पतालहरुमा जस्तो शल्यक्रियाको लागि आवश्यक उपकरणहरु तथा ब्लड बैंकको सुविधा नेपालको ग्रामीण अस्पतालहरुमा कहाँ उपलब्ध छ र । अरु कुरा त परै जाओस् विद्युतको नियमित उपलब्धता समेत छैन । वि.स. २०७३ सालको माघ महिनामा एनेस्थेसिया एसिस्टेन्ट कोर्स पुरा गरेपछि मेरो शुरुवाती पोस्टिङ्ग बझाङ्ग जिल्ला अस्पतालमा भयो । तालिमको दौरानमा काठमाडौंमा एनेस्थेसियोलोजिष्ट डाक्टरहरुसँग मिलेर शल्यक्रिया गरिरहेको अनुभव र बझाङ्ग जिल्ला अस्पतालमा गएर एमडीजिपी डाक्टरसँग शल्यक्रिया गर्नुपर्दाको छुट्टै अनुभव थियो । आफूभन्दा अग्रज डाक्टरहरुको सहायता विना शल्यक...

यातायात विहिन बाजुरा जिल्ला अस्पताल – जीवनको पहिलो डरलाग्दो क्षण

गत वैशाख महिनाको अन्तिम हप्ता, म विभिन्न कठिनाई सहित आफ्नो कार्यथलो बाजुराको मार्तडीको जिल्ला अस्पतालमा पुगेको केही दिन भएको थियो, मसँगै बसमा बाजुरा आउनु भएकि पान्डुसेन हेल्थपोष्टमा कार्यरत नर्सिङ स्टाफ मधु श्रेष्ठले राति करीव १० बजे तिर मलाई फोन गरेर भन्नुभयो – “डाक्टर साव ! एकजना गर्भवति आमा जो भर्खरै यहाँ आइपुग्नु भएको थियो, उहाँको पेट भित्रको बच्चाको हात र नाल दुवै अचानक बाहिर निस्क्यो, र पाठेघरको पानी पनि आफै बगेर आयो ।”उहाँको यो कुरा फोनमा सुनेर म अक्क न बक्क भएँ । हेल्थपोष्टमा डेलिभरि गर्न असम्भव थियो भने यता मार्तडी जिल्ला अस्पताल आउन पनि ५–६ घण्टा लाग्ने थियो । बढो म...

ताप्लेजुङ्गमा पहिलोपटक एपेण्डीसाइटिसको अपरेसन

ताप्लेजुङ्ग पूर्वाञ्चल क्षेत्रको अन्तिम, अरुको तुलनामा सबैभन्दा विकट र हिमाली जिल्ला मध्येमा पर्दछ । यहाँको स्वास्थ्य सूचकहरु विगतमा कम नै देखिन्छन् । केही वर्ष देखि फाट्टफुट्ट सिजरियन सेक्सन (पेट चिरेर बच्चाको डेलीभरी गर्ने शल्यक्रिया) भए पनि अरु अपरेसन भएका थिएनन् । निक साइमन्स इन्स्टिच्यूटको सहयोगमा म मेडिकल जनरलिस्ट, मेडिकल अधिकृत, एनेस्थेटिक असिष्टेन्ट साथै स्टाफ नर्स ताप्लेजुङ्ग जिल्लामा कार्यरत छौं । सो टिम तथा अस्पतालका अरु चिकित्सक तथा प्यारामेडिक्सले अस्पतालको सेवा बढाउन हरदम प्रयास गरिरहेका छौं । यहाँको टिमको अथक प्रयासले केही नयाँ सेवा तथा अपरेसन गर्नलाई मद्द...

स्वास्थ्य संस्था र स्थानीय निकाय विचको समन्वयमा सर्पदंश व्यवस्थापन कार्यक्रम

२०७२ साल माघ ३ गते निजगढ प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रको समन्वयमा निजगढ नगरपालिकासँग सर्पदंश व्यवस्थापन संचालनमा ल्याउने विषयमा छलफल भए पश्चात् सोही अनुरुप नगरपालिकाले आफ्नो वार्षिक योजनामा सर्पदंश व्यवस्थापनको लागि आवश्यक जनशक्ति, औजार तथा औषधिहरु सहितको विस्तृत कार्ययोजना नगरपालिका र बारा जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयमा पेश ग-यो । जस अनुसार यस प्रा.स्वा.के. मा सर्पदंश व्यवस्थापन संचालनको लागि जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयबाट आवश्यक सहयोगहरु प्रदान गरिने प्रतिवद्धता प्राप्त भयो ।यसै बीच मैले सर्पदंश व्यवस्थापन सम्बन्धी Epidemiology and Diseases Control Division (EDCD) बाट संचालित तालिममा सहभागी हुने अवसर पा...

मानसिक रोग, एक सामाजिक समस्या

मानसिक स्वास्थ्यको उपचार सेवा अत्यन्तै सीमित र शहर केन्द्रित रहेकोमा बिगत २ वर्षदेखि बाहुनी प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रले मानसिक स्वास्थ्य तथा परामर्श केन्द्र नेपालको सहयोगमा समूदाय स्तरमा बेलैमा पहिचान तथा उपचार सेवा प्रदान गर्ने उद्देश्यले सामूदायिक मानसिक स्वास्थ्य तथा मनोसामाजिक परामर्श सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको छ । सूचना तथा शिक्षाको अभावको कारणले गर्दा मानसिक समस्यालाई सामाजिक कलंकको रुपमा लिने गरेकोले मानसिक समस्याबाट पिडित ब्यक्तिहरु खुल्ला रुपमा समाजमा बाहिर आई उपचार प्रकृयामा आउन सकेका छैनन् । जसले गर्दा समयमा उपचार तथा उचित मनोपरामर्श सेवा नपाई समस्या झन् झन...